بیوتروریسم و پتانسیل مرگ دسته جمعی آن یکی از مفاهیم جدید و مهمی است که این روزها بطور روزافزونی در محافل علمی و نظامی مطرح می باشد. درک و فهم ضربات و آثار و عوارض شدید حمله های بیوتروریستی، برای جلوگیری از آسیب ها و صدمات ناشی از اینگونه عملیات خرابکارانه، امری بسیار ضروری و اجتناب ناپذیر می باشد. کسب آگاهی و فهم کمیت و کیفیت لطمات و صدمات اقتصادی، اجتماعی، روانی، درمانی و بهداشتی ناشی از حملات بیوتروریستی، به ما کمک می کند تا بتوانیم پاسخ موثر و مناسبی را به اینگونه عملیات بدهیم. لذا برای داشتن جواب مناسب و موثر، ضروری است تا صدمات فرضی ناشی از این عملیات را بررسی و سپس بر اساس این پیامدها تصمیم گیری های مناسب را انجام دهیم. بنابراین در این مختصر، راجع به ترور، بیوتروریسم، عوامل مهم جذب تروریست ها به بیوتروریسم، تروریسم و تروریست ها برتری های سلاح های بیولوژیک، سلاح های بیولوژیک در ارتباط با تروریسم، تروریست ها در ارتباط با سلاح های بیولوژیک و برنامه ریزی برای مقابله با عملیات خرابکارانه بیولوژیک بحث گردیده است.

توجه روز افزون به اهمیت سلاح های بیولوژیک و افزایش تهدیدات بکارگیری این عوامل در جنگ ها، عملیات تروریستی و تهاجم مخفیانه به منابع اقتصادی، ضرورت تشخیص سریع عوامل بیولوژیک نظامی را بطور جدی مطرح ساخته است. برخلاف عوامل شیمیایی و هسته ای که در مقادیر بسیار کم توسط دستگاه های تشخیصی بسیار سریع و حتی از فاصله دور قابل شناسایی می باشند، عوامل بیولوژیک بدلیل پیچیدگی ملکولی مشکلاتی را در امر تشخیص سریع ایجاد می نمایند ...

در سال های اخیر تعداد معدودی حوادث بیوتروریسمی رخ داده است. از این رو، آزمایشگاه های تشخیص طبی با روش های تشخیص و درمان و عوامل بیولوژیک آشنایی کامل ندارند. لذا بایستی آنها را با روش های فرآوری و تشخیص این عوامل آشنا نمود و نقش آنها را در حملات بیولوژیک گوشزد کرد. به طوری که آمادگی لازم را برای مواجه با حملات بیوتروریستی کسب نموده و بدانند که در هنگام وقوع حملات بیولوژیک چه اقدامی باید انجام دهند. از این رو، مرکز پیش گیری و کنترل بیماری ها (CDC) اقدام به راه اندازی شبکه آزمایشگاهی به منظور به منظور تشخیص و درمان عوامل بیولوژیک نموده است. با آن که در حملات بیولوژیک ممکن است از تعداد معدودی از عوامل استفاده گردد. با این حال، این آزمایشگاه ها قادرند با کمک تست های تشخیصی و سایر امکانات تعداد زیادی از عوامل بیولوژیک را شناسایی نمایند. لذا این تحقیق به بحث و بررسی روش های تشخیص آزمایشگاهی و شرایط ایمنی زیستی پرداخته است.

با توجه به کاربرد سلاح های بیولوژیک در صحنه های جنگ و بروز بیماری های نو پدید عفونی در بسیاری از موارد با بیماری هایی روبرو خواهیم شد که پاتوژم آنها مشخص نبوده و پرسنل نظامی و مردم در مقابل آنها واکسینه نشده اند و به طور کلی برنامه درمانی خاصی جهت آنها قبلا معرفی نشده و کادرهای معمول پزشکی نسبت به آن بیگانه هستند. در بسیاری از موارد جهت بررسی دقیق تر و انجام اقدامات تشخیصی و درمانی لازم است که تعدادی از بیماران به مراکز درمانی و تحقیقاتی منتقل شوند و با توجه به وخامت حال بیماران اکثرا از وسیله نقلیه هوایی استفاده گردد. در صورت عدم رعایت اصول ایمنی بیولوژیک و رعایت دستور العمل های خاص ممکن است، در حین انتقال این بیماران گروه پروازی کادرهای پزشکی همراه بیمار، پرسنل فرودگاهی و زمینی در مبدا و حتی پرسنل غیر نظامی در اطراف مراکز تحقیقاتی دچار آلودگی شوند.در این مقاله ابتدا ضمن معرفی مواردی که نیاز به ایزولاسیون خاص دارند. تیم های واکنش سریع جهت برخورد با این حوادث معرفی می گردند. اعضای این تیم ضمن آموزش کلیه نکات بیولوژیک، انجام مراقبت های لازم در حین پرواز و جابجایی بیماران را آموخته و اجرا می نمایند. در ادامه مسایل خاص انتقال و جابه جایی این مصدومین جلوگیری از آلودگی کابین هواپیما و کادر پرواز معرفی شده و در پایان به چگونگی رفع آلودگی احتمالی کابین هواپیما توصیه هایی صورت می گیرد.

سابقه و هدف: شبکه های شهری تامین آب و غذا در طول تاریخ طی نزاعات نظامی همواره در معرض ایجاد خرابکاری و تهدید بوده است. این اقدامات با هدف ایجاد وحشت و کشتار افراد نظامی و غیر نظامی و درمواردی ایجاد بی ثباتی سیاسی بوده است. آلودگی های عمدی منابع آب شرب می تواند باعث بروز بیماری های مختلف در انسان و نیزحیوانات و همچنین اختلالات دراز مدت در شبکه های آبرسانی شود. ازآنجا که آب شرب، غذا و دارو به طور دایم مورد استفاده مردم قرار میگیرند، می توانند آسان ترین راه برای وارد نمودن مقادیر کشنده یا ناتوان کننده از عوامل بیولوژیک و یا شیمیایی باشد. وارد کردن عوامل پاتوژنی وبیو توکسینها، ازنقاط مختلف یک سیستم آبرسانی از بالا دست تاسیسات آبگیر تا شبکه توزیع آب و هم چنین از طریق چاه های آب میتواند جمعیت زیادی را در فاصله زمانی کوتاه در معرض خطر و مرگ قرار دهد. متاسفانه سیستم های آبرسانی در حالت عادی از این نظر آسیب پذیر و آشکار سازی به موقع چنین آلودگی هایی نیز بسیار دشوار است.مواد و روش ها: این مطالعه یک مطالعه توصیفی به روش کتابخانه ای است که در آن پتانسیل های تهدید بیولوژیکی، عوامل بیولوژیک، نقاط آسیب پذیر منابع و شبکه های آبرسانی، راههای احتمالی آلوده سازی آنها، تشخیص و آشکار سازی عوامل، روش گندزدایی موثر وراه های پیشگیری و مقابله مورد مطالعه قرار گرفته است.بحث و نتیجه گیری: برنامه های در نظر گرفته شده برای جلوگیری از خرابکاری در شبکه های آب شرب و مواد غذایی و یا سایر محصولات مورد مصرف عام، باید بر اساس پیشگیری، آشکار سازی و مقابله باشد. در تمام این موارد، آمادگی نقش اصلی را ایفا میکند. با توجه به لزوم شناخت دست اندرکاران و مسوولین آبرسانی بخصوص در مراکز نظامی از این مخاطرات و راه های پیشگیری و مقابله با آن از نقطه نظرهای امنیتی، سیاسی، اجتماعی و تامین سلامت، پرداختن به این موضوع اهمیت بسیار زیادی دارد. در این مقاله ابعاد مختلف تکهای بیوتروریستی به منابع وشبکه های آبرسانی، پتانسیل تهدید عوامل بیولوژیکی برای آب شرب و چالش های موجود در آشکارسازی این عوامل، راه های پیشگیری و کاهش آسیب پذیری مورد بررسی قرار گرفته است.

هدف: پژوهش حاضر تلاش می کند ادله قرآنی و قواعد فقهی اقدامات پیش دستانه در مقابله با جنگ بیولوژیک را مورد بررسی و تحلیل قرار دهد تا از رهگذر این بررسی های حکم قرآنی و فقهی این مساله مبرهن گردد. مواد و روش ها: این پژوهش با روش مطالعات کتابخانه ای و به شیوه توصیفی تحلیلی انجام شده است که با مراجعه به متون قرآنی و روایی و علمی اطلاعات لازم به دست آمده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. یافته ها: در گذشته بدون بدون داشتن علم و دانش کافی در حوزه پزشکی از عوامل بیولوژیک در برخی جنگ ها استفاده می شد. با پیشرفت علم پزشکی سلاح های نوین و پیشرفته تری ساخته شده است و علیرغم ادعای حمایت از حقوق بشر برخی کشورها از این سلاح ها استفاده می کنند. هرچند انجمن بین المللی سلاحهای میکروبی در سال 1972، معاهده ای را درباره ممنوعیت این سلاح ها به تصویب رساند لکن از جمله نقاط ضعف این معاهده آن است که فقط تولید و نگهداری این سلاح ها را ممنوع کرده است ولی درباره به کارگیری این سلاح ها سخنی به میان نیاورده است. ضعف دیگر آن است که توسعه علوم بیولوژیکی از یک سو منجر به تامین سلامتی و بهداشت بشر می گردد و از سوی دیگر، خود میتواند به ابزاری برای بهره گیری از آن به عنوان جنگ افزار بیولوژیک تبدیل شود. از طرفی تنها یک سوم از کشورهای مورد معاهده نسبت به درخواست بازرسی اعلام موافقت کردند. مجموعه این کاستی ها و عدم تبیین مبانی وادله قرآنی و فقهی اقدامات پیش دستانه در مقابله با جنگ بیولوژیک ضرورت انجام پژوهش حاضر را اقتضاء می نماید. از این رو پرسش فراروی پژوهش حاضر این است که «ادله و مبانی قرآنی و فقهی درباره اقدامات پیش دستانه در مقابله با جنگ بیولوژیک چه اقتضایی دارد؟ فرضیه پژوهش آن است که آیات قرآن کریم از جمله آیه 60 سوره انفال که خداوند متعال می فرماید: « وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْ تَطَعْ تُمْ مِنْ قُوَّهٍ وَ مِنْ رِباطِ الْ خَیْ لِ تُرْ هِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّکُمْ وَ آخَرینَ مِنْ دُونِهِمْ لا تَعْ لَمُونَهُمُ اللَّهُ یَعْ لَمُهُمْ وَ ما تُنْ فِقُوا مِنْ شَیْ ءٍ فی سَبیلِ اللَّهِ یُوَفَّ إِلَیْ کُمْ وَ أَنْ تُمْ لا تُظْ لَمُونَ » و آیه شریفه 190 سوره بقره که خداوند متعال می فرماید: «وَ قاتِلُوا فی سَبیلِ اللَّهِ الَّذینَ یُقاتِلُونَکُمْ وَ لا تَعْ تَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ الْ مُعْ تَدینَ » و « وَ إِذَا تَوَلَّی سَعَی فِی الْ أَرْ ضِ لِیُفْ سِدَ فِیهَا وَ یُهْ لِکَ الْ حَرْ ثَ وَ النَّسْ لَ وَ اللَّهُ لاَ یُحِبُّ الْ فَسَادَ»(بقره: 205) و «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا خُذُوا حِذْ رَکُمْ فَانْ فِرُوا ثُبَاتٍ أَوِ انْ فِرُوا جَمِیعاً»(نساء: 71) و قواعد فقهی همچون حفظ کیان اسلام، قطع ریشه کفر، نفی سبیل، مقابله به مثل، مصلحت و نظریات کارشناسان و پزشکان متخصص مبنی بر آسیب های بی شمار به کارگیری این سلاح ها و لزوم مقابله با آنها و دیگر اصول و ضوابط قرآنی و فقهی مشروعیت اقدامات پیش دستانه در مقابله با جنگ بیولوژیک را به اثبات می رساند. نتیجه گیری: با استناد به آیات شریفه قرآن کریم و اصول و قواعد فقهی و نظریات کارشناسان و پزشکان متخصص که دارای حجیت شرعی است، وجوب و لزوم طراحی، برنامه ریزی و اقدامات عملیاتی پیش دستانه در مقابله با جنگ بیولوژیک استفاده می شود. در این زمینه پزشکان، متخصصان، کارشناسان و دولت اسلامی وظایف و مسئولیت هایی بر عهده دارند.

بیوتروریسم، به هر گونه اقدام وحشت زا و آسیب رسان گفته می شود که با استفاده از آزادسازی یا انتشار عمدی عوامل بیولوژیک شدیدا بیماری زا شامل انواعی از میکروارگانیسم ها و یا سموم بیولوژیک، انجام پذیرد. با تهدیدات فزاینده تروریسم، لازم است که خطر مواجه با انواع میکروارگانیسم ها به عنوان یک ابزار قدرتمند تهاجم و تهدید، جدی گرفته شود. این مقاله، به توضیح مفهوم جنگ افزارهای بیولوژیک و روند توسعه تاریخی آن، با تاکید بر تلاش ها برای کنترل تکثیر این نوع تسلیحات در طول زمان می پردازد.اثرات بالقوه بیماری های مسری بر روی مردم و نیروهای نظامی، از 600 سال قبل از میلاد شناخته شده بود. استفاده از قربانیان طاعون به عنوان سلاح در جنگ های قرون وسطی و توسعه آبله بر ضد بومیان در آغاز کشف قاره آمریکا، توسعه جنگ افزارهای بیولوژیکی در جریان جنگ جهانی اول، دوم و دوران جنگ سرد و حتی در آغاز هزاره سوم، همگی نشان از اهمیت استراتژیک قدرت بازدارندگی میکروارگانیسم های بیماری زا برای برتری جویی بعضی دولت ها و فرقه ها داشته و دارد. تلاش های تاریخی در استفاده از بیماری های عفونی به عنوان جنگ افزار بیولوژیکی، نشان می دهد که تمایز بین رخ داد طبیعی اپیدمی یک بیماری عفونی و وقوع آن در نتیجه یک حمله بیولوژیکی عمدی، بسیار مشکل است. همین ویژگی، به کارگیری آن را برای اهداف برتری جویی میسر ساخته است. توافقات بین المللی برای کنترل توسعه جنگ افزارهای بیولوژیک همچون پروتوکل 1925 ژنو و کنوانسیون منع توسعه، تولید و ذخیره سازی تسلیحات باکتریولوژیک و توکسینی نیز نتوانسته است به کنترل توسعه و به کارگیری جنگ افزارهای بیولوژیک منجر گردد. مقاله حاضر از نوع مروری سنتی است و هدف از آن، افزایش آگاهی مردم به ویژه دست اندرکاران امور پزشکی و مسوولین کشور می باشد.

استفاده از امواج الکترومغناطیس غیریونیزان امروزه به عنوان یکی از روش­ های نوظهور در جنگ ­های پیش رو مطرح است. این تسلیحات می ­تواند به صورت بمب­ های الکترومغناطیس، تجهیزات الکترونیکی روزمره مانند گوشی­ های موبایل و لپ تاپ، دکل­ های 5G، ماهواره استارلینک و تجهیزات مخابراتی و حتی تجهیزات پزشکی مبتنی برامواج غیریونیزان باشند. لذا لازم است جهت آمادگی با این نوع جنگ ­ها اثرات بیولوژیکی احتمالی را شناخته و راهکارهای ایمن ­سازی را طراحی نماییم. در مقاله حاضر اثرات بیولوژیکی احتمالی امواج غیریونیزان و تسلیحات طراحی شده در این راستا مورد بررسی قرار گرفته است. براساس تحقیقات انجام شده مخاطرات امواج الکترومغناطیس صرفا حرارتی نبوده بلکه اثراتی بیولوژیک شامل تاثیر بر میدان­ های استاتیک و دینامیک غشاء سلولی، آسیب برسیگنالینگ درون سلولی، همچنین تاثیر بر مولکول­ ها و ارگان ­های داخل سلولی، تداخل با مولکول­ های درون سلولی داشته و در نهایت می ­تواند سبب اختلال عملکرد یا مرگ سلولی شود. این به مفهوم نقش حیاتی هموستاتیک میدان ­های الکترومغناطیسی نه تنها بر تک سلولی بلکه برای فرآیندهای زیستی گسترده ­تر می­ باشد. بر مبنای این اثرات احتمالی سلاح­ های الکترومغناطیسی در بازه ماکروویو تا تراهرتز طراحی شده ­اند. هرچند تهدید آتی در فضای مجازی از سوی رژیم صهیونیستی در خصوص استفاده از این سلاح­ ها در جنگ دوازده روزه بر علیه میهن اسلامی صورت پذیرفت اما شواهد ناشی از بررسی­ های میدانی، حاکی از عدم تایید این مطلب می ­باشد. بدیهی است کسب آمادگی­ های پدافندی لازم در مقابل این تهدیدات بر عهده­ محققین و دانشمندان و مسئولین نظامی می ­باشد.